中文

二阶自由累积量:积、交换子与反交换子

算子代数 2025-07-29 v1 组合数学

摘要

给定两个二阶自由随机变量 aabb,我们研究它们的积 abab、交换子 abbaab-ba 以及反交换子 ab+baab+ba 的二阶自由累积量。设 (κna)n1(\kappa_n^a)_{n\geq 1}(κn,ma)n,m1(\kappa_{n,m}^a)_{n,m\geq 1} 分别表示二阶非交换概率空间 (A,φ,φ2)(\mathcal{A},\varphi,\varphi^2) 中随机变量 aa 的一阶和二阶自由累积量序列。给定 aabb 为两个二阶自由独立随机变量,我们提供了用各个累积量 (κna)n1(\kappa_{n}^{a})_{n\geq 1}(κn,ma)n,m1(\kappa_{n,m}^{a})_{n,m\geq 1}(κnb)n1(\kappa_{n}^{b})_{n\geq 1}(κn,mb)n,m1(\kappa_{n,m}^{b})_{n,m\geq 1} 计算每个累积量 (κn,mab)n,m1(\kappa_{n,m}^{ab})_{n,m\geq 1}(κn,mabba)n,m1(\kappa_{n,m}^{ab-ba})_{n,m\geq 1}(κn,mab+ba)n,m1(\kappa_{n,m}^{ab+ba})_{n,m\geq 1} 的公式。当 n=m=1n=m=1 时,我们的公式为:\begin{align*} \kappa_{1,1}^{ab} &= \kappa_{2}^{a}\kappa_{2}^{b} +\kappa_{1,1}^{a}(\kappa_{1}^{b})^2+\kappa_{1,1}^{b}(\kappa_{1}^{a})^2,\\ \kappa_{1,1}^{ab-ba} &= 2\kappa_{2}^{a}\kappa_{2}^{b},\\ \kappa_{1,1}^{ab+ba} &= 2\kappa_{2}^{a}\kappa_{2}^{b} +4\kappa_{1,1}^{a}(\kappa_{1}^{b})^2+4\kappa_{1,1}^{b}(\kappa_{1}^{a})^2. \end{align*} 一般而言,我们的公式将累积量 κn,mab\kappa_{n,m}^{ab}κn,mabba\kappa_{n,m}^{ab-ba}κn,mab+ba\kappa_{n,m}^{ab+ba} 表示为以非交叉划分置换的特殊子集为索引的求和。关于交换子和反交换子的公式此前未被研究过,而关于积的公式仅在个别二阶自由累积量消失的情况下已知。作为应用,我们显式计算了两个二阶自由半圆变量的反交换子与积的累积量。

关键词

引用

@article{arxiv.2507.21031,
  title  = {Second order free cumulants: product, commutator, and anti-commutator},
  author = {Daniel Munoz George and Daniel Perales},
  journal= {arXiv preprint arXiv:2507.21031},
  year   = {2025}
}

备注

46 pages, 7 figures